مقاله بررسی تطبیقی معنای استعاره ها از نظر محمدرضا اصفهانی و دونالد دیویدسون

مقاله بررسی تطبیقی معنای استعاره ها از نظر محمدرضا اصفهانی و دونالد دیویدسون

بررسی تطبیقی معنای استعاره ها از نظر محمدرضا اصفهانی و دونالد دیویدسون

حسین دباغ و مرتضی براتی

استعاره در غرب ازجمله موضوعاتی است که از چشم اندازهای متعددی بررسی شده است و نظریه های مختلفی درباره‌ی آن ارائه شده است. استعاره در سنت بلاغی اسلامی از جهت تعریف و کاربرد، قلمروی محدودتری دارد. همه‌ی نظریه‌پردازان استعاره، هم در غرب و هم در بلاغت اسلامی، بر این باورند که استعاره علاوه بر معنای حقیقی و تحت‌اللفظی دارای یک معنای ثانویه و مجازی است، اما در این میان دو دیدگاه خلاف آمد عادت وجود دارد. دونالد دیویدسون و محمد رضا اصفهانی این مبنا را نمی‌پذیرند. در باور آن‌ها استعاره جز معنای تحت‌اللفظی، معنای دیگری ندارد و بحث استعاره‌ها مربوط به حوزه‌ی کاربرد آن‌ها و مربوط به تأثیری است که این کاربرد در یک بافت و زمینه‌ی خاص ایجاد می‌کند. در باب نظریه‌ی دیویدسون مقاله ها و رساله های بسیاری نوشته شده است و این در حالی است که نظریه‌ی شیخ اصفهانی با وجود مقدم بودن بر دیدگاه دیویدسون حتی در میان اهل بلاغت ایرانی ناشناخته مانده است. این مقاله ضمن بررسی مفصل دیدگاه اصفهانی به بیان شباهت‌های نظریه‌ی دیویدسون با آن می پردازد. ادامه مطلب “مقاله بررسی تطبیقی معنای استعاره ها از نظر محمدرضا اصفهانی و دونالد دیویدسون”

هدایت علوی‌تبار: نقدی بر ترجمۀ ارسطو اثر ورنر یگر

هدایت علوی‌تبار: نقدی بر ترجمۀ ارسطو اثر ورنر یگر

متأسفانه در کشور ما قدر ترجمه و مترجم به خوبی دانسته نشده است. برخی مترجم را صرفاً ناقل تفکر می‍دانند و نه متفکر. این در حالی است که ترجمه بدون داشتن تخصص در زمینۀ موضوع ناممکن است و چنین تخصصی نیازمند سال‍ها پژوهش است. در کشورهای غربی ترجمۀ بسیاری از متون فلسفی را فیلسوفان برجسته انجام داده‌اند. از سوی دیگر، کسانی که دستی در ترجمه دارند به دشواری آن واقف هستند. در ترجمه از هیچ جمله‌ای نمی‌توان صرف‌نظر کرد و گاهی ترجمۀ یک جملۀ مبهم به اندازۀ ترجمۀ چند صفحه وقت می‌گیرد و نیازمند مراجعه به منابع گوناگون و مطالعۀ ده‍ها صفحه مطلب است. این دو عامل باعث شده است که برخی به‌جای ترجمۀ دقیق متن، مطلب کلی را بفهمند و آن را اقتباس کنند و سپس کنار هم قرار داده دست به تألیف بزنند. این اقتباس‌ها و تألیف‌ها از یک سو به مراتب آسان‌تر از ترجمه است و از سوی دیگر اعتبار بسیار بیشتری برای صاحب اثر به همراه دارد و او را در مقام متفکر می‌نشاند. البته برخی از مؤلفان حتی زحمت اقتباس از متون خارجی را نیز به خود نمی‌دهند و مطالبی را از ترجمه‌های فارسی گردآوری و تألیف می‌کنند. درواقع آنان صرفاً از حاصل کار مترجمان استفاده می‌کنند و اگر مترجمان نبودند آنان نیز مؤلف نبودند. بدین‌ترتیب ترجمه کاری پرزحمت و کم‌اجر است و اقتباس و تألیف به شیوۀ مذکور کاری کم‌زحمت و پراجر. اگر کسی صد کتاب را به‌ خوبی ترجمه کند درنهایت می‌گویند او مترجم خوبی است و افکار متفکران را به ‌درستی به فارسی برگردانده است، اما اگر چند کتاب را تألیف کند نویسنده و متفکر و صاحب کتاب می‌شود و البته کلی هم امتیاز پژوهشی می‌گیرد و در نظام دانشگاهی، که به تألیف اهمیت بسیار بیشتری نسبت به ترجمه می‌دهد، ارتقا پیدا می‌کند. ادامه مطلب “هدایت علوی‌تبار: نقدی بر ترجمۀ ارسطو اثر ورنر یگر”

محمدرضا صفایی‌زاد: ایراداتی بر ترجمه‌ی‌ کتاب «تاریخ اجتماعی معرفت»

محمدرضا صفایی‌زاد: ایراداتی بر ترجمه‌ی‌ کتاب «تاریخ اجتماعی معرفت»

ایراداتی بر ترجمه‌ی‌ کتاب «تاریخ اجتماعی معرفت»

اثر پیتر برگ، مترجم یاسر خوشنویس

نویسنده: محمدرضا صفایی‌زاد

بنا دارم در اینجا به نقد ترجمه‌ی کتاب بسیار ساده‌‌نویس «تاریخ اجتماعی معرفت» (A Social History of Knowledge) اثر پیتر برگ (Peter Burke) بپردازم و نشان دهم که ترجمه‌‌ی فارسی این اثر غیردقیق، با اشتباهات قد و نیم قد بسیار صورت گرفته است. آشکار است که هرآنچه در اینجا می‌آورم به صورت رندم و پراکنده است، نه سطر به سطر و نه کل کتاب. در واقع این اشتباهات فقط مربوط به دو سه فصل اول و فصل آخر کتاب است: آن هم خطاهای پراهمیت‌تر، نه تمام آنها. روشن است که ذکر تمام اشتباهات کتاب نه لازم است و نه میسر. ادامه مطلب “محمدرضا صفایی‌زاد: ایراداتی بر ترجمه‌ی‌ کتاب «تاریخ اجتماعی معرفت»”

مقاله حسین هوشمند با عنوان «چرا جامعه‌های برابر کارآمدتر هستند؟»

مقاله حسین هوشمند با عنوان «چرا جامعه‌های برابر کارآمدتر هستند؟»

چرا جامعه‌های برابر کارآمدتر هستند؟

حسین هوشمند | پژوهشگر فلسفه سیاسی

منبع: مشق نو

کشورهای صنعتی به‌قدر کافی ثروتمند هستند، رشد اقتصادی در این کشورها به‌حدّی پیش رفته است که می‌تواند شرایط مادی را برای عموم مردم بهبود بخشد. به‌رغم این، افراد محروم نه تنها از شرایط زندگی بسیار بدی رنج می‌برند بلکه سلامتی آنها در خطر نابودی است. شواهد تجربی فراوانی وجود دارند مبنی بر این که نابرابری آثار بسیار جدی بر سلامت جسم و جان کسانی می‌گذارد که بهره اندکی از مال و منال دارند. نابرابری موجب زندگی ناسالم، ناشاد و کوتاهی عمر می‌شود. خشونت، اعتیاد و… را باعث می‌گردد. روابط آدم‌هایی را که در یک جامعه اما در طبقات اجتماعی-اقتصادی متفاوتی به دنیا آمده‌اند، تخریب می‌کند و اعتماد اجتماعی را از بین می‌برد. به مصرف‌گرایی بی‌رویه دامن می‌زند که نهایتاً منابع این کره خاکی را خواهد بلعید. ادامه مطلب “مقاله حسین هوشمند با عنوان «چرا جامعه‌های برابر کارآمدتر هستند؟»”

علی صاحبی: تاب آوری در شرایط بحران، پرورش امید و خوشبینی در شرایط دشوار

علی صاحبی: تاب آوری در شرایط بحران، پرورش امید و خوشبینی در شرایط دشوار

بحران‌ها گویا تمامی ندارند. بحران اقتصادی تمام نشده بود که بحران کرونا اضافه شد. کرونا، هم وضعیت اقتصاد را بحرانی‌تر و هم سلامت تن و روان جامعه را تهدید می‌کند. هر روز آمار مبتلایان به کرونا و تعداد فوتی‌ها روح و روان جامعه را درگیر می‌کند و به شرایط سختی که به دلیل وضعیت خاص معیشتی برای مردم به وجود آمده است دامن می‌زند.
اما سوال مهم این است: چه باید کرد؟

جمعیت خیریه غدیر که همواره یکی از دغدغه هایش مسایل اجتماعی و فرهنگی جامعه است، در راستای اهداف خود اقدام به برگزاری جلساتی با محوریت روانشناسی می‌کند که در شرایط کنونی از اهمیت بالایی برخوردار است. امروز بهداشت روانی شاید اهمیتی بیش از دیگر زمینه ها داشته باشد، چرا که جسم رنجور را می‌توان با روان قوی بهبود داد ولی برعکس آن شاید امکان پذیر نباشد…
خانه فرهنگی غدیر با همکاری خانه عماد و موسسه آتنا، به صورت مجازی میزبان آقای دکتر علی صاحبی بود. موضوع سخنرانی دکتر صاحبی، «تاب آوری در شرایط بحران، پرورش امید و خوشبینی در شرایط دشوار» بود. موضوعی که داشتن اطلاعات در مورد آن نیاز همه است، خصوصا در دورانی که به سر می‌بریم.
شاید گاهی نتوانیم بر بحران‌ها مسلط شویم، ولی همیشه می‌توانیم بر خود مسلط باشیم، فقط نیازمند آگاهی نسبت به خود و داشته‌های خود هستیم … ادامه مطلب “علی صاحبی: تاب آوری در شرایط بحران، پرورش امید و خوشبینی در شرایط دشوار”

درس‌گفتارهای متافیزیک غایت (ارسطو، کانت و هگل) از مصطفی زالی

درس‌گفتارهای متافیزیک (ارسطو، کانت، هگل) از مصطفی زالی

موضوع این درس‌گفتارها ناظر به غایت‌شناسی (teleology) است. این مسأله در آثار سه فیلسوف مهم تاریخ فلسفه، ارسطو، کانت و هگل دنبال می‌شود. از دل واکاوی متون این فیلسوفان به دنبال پاسخ به پرسش‌هایی از این دست هستیم: چگونه مفهوم غایت، به مفهومی کلیدی و غیرقابل حذف در تبیین پدیده‌های عالم تبدیل می‌شود؟ آیا این مفهوم مستلزم قصدمندی است؟ جایگاه انسان در تبیین غایت‌شناختی کجاست؟ پیوند میان غایت‌شناسی طبیعی با الهیات (امر نامشروط) چیست؟

ادامه مطلب “درس‌گفتارهای متافیزیک غایت (ارسطو، کانت و هگل) از مصطفی زالی”

درس‌گفتارهای «قضاوت نقادانه و باور به توطئه» از آذرخش مکری

درس‌گفتارهای «قضاوت نقادانه و باور به توطئه» از آذرخش مکری

در درس‌گفتارهای «قضاوت نقادانه و باور به توطئه» بنا نیست توضیح داده شود که چه چیزهایی توهم توطئه هستند و چه چیزهایی قضاوت درست. بلکه قصد این است که نشان داده شود فرآیند تصمیم‌گیری ذهن و فرآیند کارکرد ذهن و مغز در اینگونه موارد چگونه است و چرا برخی برداشتشان از یک رویداد توطئه‌گونه است و برخی خیر. چه چیزی در ذهن این‌ افراد می‌گذرد که به به روایت‌های غیررسمی باور دارند؟ در هر رویدادی ما یک روایت و توصیف رسمی داریم که همه چیز آشکار است و ساده به نظر می‌رسد اما توصیف غیررسمی آن رویداد پیچیده‌تر است و عناصر و دست‌های پنهانی وجود دارد. مثلاً با توجه به رویدادهای اخیر، این پرسش مطرح شده که آیا ویروس کرونا دست‌‌ساخت عده‌ای بوده؟ یا این‌که این‌ها بدبینی است و اساساً افراد خاصی ویروس را نساخته‌اند؟ این قبیل باورهای توطئه در بسیاری از عرصه‌های زندگی وجود دارد. مثلاً در مسائل اقتصادی نیز این باور وجود دارد که عده‌ای با هدف و نیت خاص بازار را اداره می‌کنند. هدف این درس‌گفتارها این نیست که گفته شود کدام دیدگاه درست است و کدام غلط، بلکه در این درس‌گفتارها نشان داده می‌شود که در مغز و ذهن انسان چه می‌گذرد که انسان‌ها چنین برداشت‌هایی می‌کنند. ادامه مطلب “درس‌گفتارهای «قضاوت نقادانه و باور به توطئه» از آذرخش مکری”

یاسر میردامادی: فرار از خدا

یاسر میردامادی: فرار از خدا

فرار از خدا

یاسر میردامادی

۱_ ناهم‌سازنمای فرار و پناه

«فِرّوا اِلی الله مِنَ الله»: از خدا به خدا بگریزید (نهج البلاغه، بخشی از خطبه‌ی ۲۴). «فرار به سوی خدا» معنای آشنایی دارد. در نظرگاه توحیدی، یگانه پناهگاه راستین هستی در مقابل سختی‌ها خداوند است و توصیه به فرار به سوی خدا از همین رو است.

اما توصیه به «فرار از خدا» و در عین حال توصیه به «فرار به سوی خدا» غریب و بلکه «ناهم‌ساز» (متناقض)‌ می‌نماید. اگر از کسی بگریزیم طبیعی است که به سوی خود او نمی‌گریزیم، درست به این دلیل که در حال فرار از او هستیم. پس توصیه به «فرار از خدا» و در عین حال توصیه به «فرار به سوی خدا» دست‌کم در نگاه اول غریب و بلکه «ناهم‌ساز» می‌نماید. در این گفتار، به درنگ در این «ناهم‌سازنما» (متناقض‌نما) می‌پردازم و روایتی کوتاه به دست خواهم داد از انحاء راه‌حل‌ها در رفع این ناهم‌سازنما. ادامه مطلب “یاسر میردامادی: فرار از خدا”

مقاله عباسعلی منصوری با عنوان «تاملی در دو نوع مواجهه با دعاهای ماثور: مواجهه خلاقانه و مواجهه مقلدانه»

مقاله عباسعلی منصوری با عنوان «تاملی در دو نوع مواجهه با دعاهای ماثور: مواجهه خلاقانه و مواجهه مقلدانه»

تاملی در دو نوع مواجهه با دعاهای ماثور: مواجهه خلاقانه و مواجهه مقلدانه

عباسعلی منصوری

عضو هیات علمی دانشگاه رازی

 یکی از سرمایه هایی که معمولا ادیان به پیروان خود هدیه می کنند، دعاها و مناجات هایی است که در کتب مقدس ادیان یا بر زبان موسسان و بزرگان ادیان جاری شده است و سنت شفاهی یا مکتوب ادیان آن را حفظ نموده و در اختیار پیروان خود قرار می دهند. اما مواجهه مومنان و پیروان ادیان با این سرمایه یکسان نیست و تلقی متفاوتی از اهمیت و جایگاه این سرمایه و ماهیت آن دارند. همچنان که به نحو دیگری همین سخن در مورد  برداشت ایشان از مناسک و شرایع و حتی عقاید دینی هم صادق است. ادامه مطلب “مقاله عباسعلی منصوری با عنوان «تاملی در دو نوع مواجهه با دعاهای ماثور: مواجهه خلاقانه و مواجهه مقلدانه»”

مقاله إدریس جنداری با عنوان «چرخش از اسلام سیاسی به پسا اسلام‌‌گرایی سیاسی»

مقاله إدريس جنداري با عنوان «چرخش از اسلام سیاسی به پسا اسلام‌‌گرایی سیاسی»

چرخش از «اسلام سیاسی» به «پسا اسلام‌ گرایی سیاسی»

إدریس جنداری

برگردان: یاسین عبدی

منتشر شده در مجلهء ذوات، مؤسسه‌ء مؤمنون بلا حدود، شماره‌ی ۱۹، ۲۰۱۵

در تاریخ معاصر عرب، بوجود روندی با نام «نواندیشی اسلامی» قائل‌اند که واجد دو بخش است:

   – بخش اصلاح گرائی اسلامی – سیاسی

   – بخش پسا اسلام گرائی سیاسی ادامه مطلب “مقاله إدریس جنداری با عنوان «چرخش از اسلام سیاسی به پسا اسلام‌‌گرایی سیاسی»”